Tentoonstelling: Fotografie!

Over het ontstaan en de ontwikkeling van de fotografie aan de hand van één van Nederland’s oudste fotocollecties. Meldt u zich ook aan voor één van de bijeenkomsten met een deskundige die een aspect van de collectie uitlicht.

• Fotografie! Een Bijzondere Collectie van de Universiteit Leiden.
• Hedendaags en klassiek: een bijzonder complete collectie
• De tentoonstelling: Ontstaan en ontwikkeling van fotografie, van pioniers tot Nieuwe Fotografie
• Publieksactiviteiten
• Meer informatie

Fotografie! Een Bijzondere Collectie van de Universiteit Leiden.

Hendrik Kerstens, Hairnet, 2000, inkjet print, 50 x 40 cm, coll. Bijzondere Collecties, Universiteitsbibliotheek Leiden

Van 23 januari t/m 18 april 2010 kunt u de tentoonstelling Fotografie! Een Bijzondere Collectie van de Universiteit Leiden zien in het Fotomuseum Den Haag. De tentoonstelling bestaat uit de bijzondere fotocollectie van de Universiteit Leiden, één van Nederlands oudste en meest complete fotocollecties.

Bijzonder is dat de collectie niet chronologisch wordt gepresenteerd maar aan de hand van artistieke thema's geordend is, wat zorgt voor verrassende combinaties en bijzondere inzichten. Het is ook voor het eerst dat de fotocollectie op grote schaal te zien is en evenals de complete serie portretten die fotograaf Hendrik Kerstens maakte van zijn dochter. Een voorproefje ziet u bij deze tekst (Hendrik Kerstens, Hairnet, 2000, inkjet print, 50 x 40 cm, coll. Bijzondere Collecties, Universiteitsbibliotheek Leiden).

Tijdens de tentoonstellingsperiode kunt u op verschillende zaterdagen publieksactiviteiten bijwonen in de Leeszaal Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Leiden. Verschillende deskundigen, waaronder Hendrik Kerstens, gaan daarbij dieper in op een klein onderdeel van de fotocollectie. 

Op zaterdag 23 januari 2010 om 18:00 uur wordt de tentoonstelling geopend in het Fotomuseum, met de presentaties van twee bijbehorende publicaties.

Hedendaags en klassiek: een bijzonder complete collectie

Met de allereerste afbeelding van het camera obscuraprincipe, de originele camera van schilder Georg Hendrik Breitner en daguerreotypieën van meer dan 150 jaar oud is de fotografische collectie van de Universiteit Leiden in vele opzichten uniek. Niet alleen is het één van de oudste fotocollecties van het land; de zorgvuldig samengestelde verzameling geeft ook een compleet overzicht van het ontstaan en de ontwikkeling van de fotografie. Ook het werk van hedendaagse fotografen en ‘klassiekers’ als Robert Capa en Diana Arbus ontbreken niet. 

Ondanks weerstand uit zowel de artistieke als de academische wereld – men verlaagde zich toch niet tot zoiets? – begon professor Hans van de Waal, hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden reeds in 1953 met het aanleggen van een fotocollectie. Niet als privé-persoon, maar voor het aan de universiteit verbonden Prentenkabinet. Enkele grote particuliere schenkingen hebben voor een stevige basis van de collectie gezorgd, die de afgelopen jaren is uitgebreid met talrijke aankopen en schenkingen.

De tentoonstelling: Ontstaan en ontwikkeling van fotografie, van pioniers tot Nieuwe Fotografie

De collectie fotografie van de Universiteit Leiden representeert de geschiedenis, ontwikkeling en de diverse verschijningsvormen van het medium. Er zijn voorbeelden van nagenoeg alle fotografische procedés, zeldzame objecten en artistieke hoogtepunten. Wat te denken van vroege experimenten van fotografische pioniers als William Fox Talbot of de collages van Paul Citroen? Artistieke ambities vinden we in de Nieuwe Fotografie van Piet Zwart en Paul Schuitema. Met onder meer Emmy Andriesse en Cas Oorthuys is de geëngageerde documentairefotografie vertegenwoordigd. De collectie richt zich op de Nederlandse situatie in internationale context, vandaar dat ook het werk van grootheden als Robert Capa, Edward Curtis en Richard Avedon niet ontbreekt. Verder is voor het eerst de complete serie te zien van portretten die fotograaf Hendrik Kerstens maakte van zijn dochter Paula: het resultaat van een recente schenkingsovereenkomst aan de Universiteit Leiden.

Tezamen belichten zij de geschiedenis van de fotografie op verschillende manieren: als een techniek en een middel van wetenschappelijke, geschiedkundige en persoonlijke documentatie. Maar ook als een krachtig en alom aanwezig visueel communicatiemedium en als één van de meest populaire middelen van persoonlijke interesse. In de tentoonstelling is de collectie niet chronologisch, maar aan de hand van artistieke thema’s geordend, wat zorgt voor verrassende combinaties en bijzondere inzichten. De diversiteit en rijkdom van de collectie fotografie van de Universiteit Leiden, zoals die op de tentoonstelling is te zien, komt ook tot uiting in de rijk geïllustreerde, Engelstalige catalogus, met teksten van Maartje van den Heuvel en Wim van Sinderen.

Publieksactiviteiten

In de periode dat de tentoonstelling in Den Haag is te zien, vinden in de Leeszaal Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Leiden op verschillende dagen publieksactiviteiten plaats:   

Zaterdag 13 februari 2010, 14:30-15:30 uur: Maartje van den Heuvel
Maartje van den Heuvel, Conservator Fotografie bij de Universiteitsbibliotheek Leiden, vertelt over enkele fotoboeken aan de hand van originele dummies en werkboeken van onder andere Ed van der Elsken, Johan van der Keuken en Ata Kando.  

Zaterdag 13 maart 2010, 14:30-15:30 uur: Michiel Kort
De Nederlandse fotograaf en fotorestaurator Michiel Kort vertelt het ongelooflijke verhaal van de restauratie van een verloren verklaarde 19e-eeuwse foto van de beroemde Britse fotografe Julia Margaret Cameron.  

Zaterdag 27 maart 2010, 14:30-15:30 uur: Hendrik Kerstens (VOL!!!)
Een demonstratie van het maken van een portret door de Nederlandse fotograaf Hendrik Kerstens. Deze fotograaf maakte onlangs nog in Londen en New York faam met portretten van zijn dochter die hij afbeeldt in de traditie van o.a. de Vlaamse primitieven.  
LET OP: DEZE WORKSHOP IS VOL

Zaterdag 17 april 2010, 14:30-15:30 uur: Tineke de Ruiter
Fotohistorica Tineke de Ruiter toont en vertelt over een bijzonder en kwetsbaar stuk: het 19e eeuws Forrester-album met zoutdrukken van zeer vroege fotografie experimenten. Vanwege de lichtgevoeligheid is dit stuk te kwetsbaar om tentoongesteld te worden.  

NB: de publieksactiviteit op 23 januari waarin Koos Breukel zou vertellen over fotografie met de 19e eeuwse boxcamera is helaas komen te vervallen.

Aanmelding
U kunt zich aanmelden voor de publieksactiviteiten per e-mail: aanmelding@library.leidenuniv.nl. Vermeldt u in de titel van het bericht ‘Fotografie!’ Vermeldt u in de e-mail uw naam, telefoonnummer, en de naam van de spreker van de activiteit die u bij wilt wonen. LET OP: Het is niet emer mogelijk de activiteit van Hendrik Kerstens bij te wonen op zaterdag 27 maart, deze workshop is vol.

Meer informatie

Voor meer informatie over de tentoonstelling Fotografie! en bereikbaarheid van het het Fotomuseum bezoekt u de website van het Fotomuseum.  


Bij de tentoonstelling verschijnen twee themanummers van tijdschriften en een tentoonstellingscatalogus:

• Fotografisch Geheugen (een uitgave van het Nederlands Fotogenootschap)
• (een uitgave van het Scaliger Instituut, verbonden aan de Bijzondere Collecties van de Universiteit Leiden
• Fotografie! Een Bijzondere Collectie van de Universiteit Leiden door Wim van Sinderen (conservator, Fotomuseum Den Haag) en Maartje van den Heuvel (conservator fotografie, Universiteitsbibliotheek Leiden).