Wetenschappelijke zoekmachines

Algemeen

Om de weg op internet te vinden is gebruik van een zoekmachine onmisbaar. Voor algemene informatie gebruiken de meeste mensen een algemene zoekmachine zoals Google of Bing. Voor het vinden van wetenschappelijke informatie is het echter aan te raden een meer specialistische zoekmachine te gebruiken. Deze zogenaamde wetenschappelijke zoekmachines beperken zich tot sites waarin wetenschappelijke informatie wordt gevonden, zoals sites van universiteiten, wetenschappelijke uitgevers, repositoria, etc. In veel gevallen hebben deze zoekmachines ook toegang tot gegevens uit besloten e-journal portals en digitale bibliografieën.

De tijdschriftartikelen die met deze zoekmachines worden gevonden zijn vaak digitaal beschikbaar, soms gratis, maar vaak ook alleen beschikbaar voor studenten en medewerkers van instellingen die een abonnement hebben op deze tijdschriften. In sommige gevallen is het mogelijk om via een link op de webpagina (sfx) direct toegang te krijgen tot de full-text van deze artikelen.

Hieronder vindt u drie veelgebruikte wetenschappelijke zoekmachines.

Google Scholar

Wat is Google Scholar?
Google Scholar is de bekendste wetenschappelijke zoekmachine. Qua uiterlijk lijkt het op de gewone Google, een groot verschil is echter dat het zich beperkt tot het zoeken naar wetenschappelijke literatuur.

De treffers die met Google Scholar worden gevonden, worden overigens ook met Google gevonden, alleen zult u ze daar tussen de ‘duizenden’ andere treffers moeten zien te vinden. Google Scholar vindt o.a.: wetenschappelijke tijdschriftartikelen, boeken, conferentie verslagen, open acces publicaties, proefschriften en citaties.

Waarin zoekt Google Scholar?
Het is niet duidelijk in welke bestanden Google Scholar precies zoekt (deze informatie heeft Google niet openbaar gemaakt.). Wel duidelijk is, dat Google Scholar naast alle gratis beschikbare informatie op het internet ook toegang heeft tot gegevens uit veel (betaalde) databases waaronder Elseviers Science Direct, Pubmed, JSTOR, ERIC, SpringerLink, Wiley Interscience en Informaworld.

Zoekmogelijkheden voor Google Scholar
Standaard zoekt Scholar in de volledige tekst van websites en artikelen. Met ‘Geavanceerd zoeken’ kunt u uw zoekactie beperken, door bijvoorbeeld alleen in woorden uit de titel te zoeken of tijdsperiode. In vergelijking met Google heeft Scholar ook de mogelijkheid om te zoeken op:

  • Auteur.
  • Bron (artikelen uit een bepaald tijdschrift).
  • Tijdsperiode.
  • Subject Areas (alleen mogelijk in de Engelse Scholar).
Gebruik ‘wildcards’ (? *) is niet mogelijk.

Resultaten

  • Bovenaan staat de titel (blauw).
  • Daaronder de auteur(s), gegevens van het tijdschrift waaruit het artikel afkomstig is, jaar van uitgave en de internet bron waarin de titel gevonden is (groen).
  • Daaronder een samenvatting (zwart).
  • Onderaan de link "Geciteerd door .. /Cited by .." toont een lijst met artikelen of websites die verwijzen naar het oorspronkelijke document.
  • ‘Related articles’ toont lijst met artikelen over zelfde onderwerp.
  • ‘All x versions’ geeft overzicht van alle websites waarop ditzelfde artikel is gevonden.
  • Als rechts van het artikels ‘[PDF]’ staat, is er een directe link naar de vrij toegankelijke full-text.
  • De Leiden-Fulltext SFX link wordt hieronder besproken.

Zie ook de tutorial: Google Scholar: verschillende soorten treffers (ppt) .

Van titel naar full-text
Als er geen HTML of PDF voor de titel van het artikel staat, is dit artikel meestal niet vrij toegankelijk. Veel van deze artikelen zijn wel toegankelijk voor studenten en medewerkers van universiteiten en andere instellingen die geabonneerd zijn op de elektronische versie van betreffend tijdschrift. Bij gebruik binnen het netwerk van de Universiteit Leiden kunt u doorklikken via de sfx-link en direct zien of het boek of artikel digitaal beschikbaar is of anders waar de papieren versie beschikbaar is.

Buiten het netwerk is dit ook mogelijk, maar dan is het nodig om eerst met Preferences/Voorkeuren ‘Universiteit Leiden’ als bibliotheeklocatie op te geven. Na dit gedaan te hebben, verschijnt de sfx-knop standaard bij elk artikel dat in Scholar gevonden wordt.

Zie ook de tutorial Google Scholar: van treffer naar document (ppt).

Bewaren resultaten
Het is niet mogelijk om een hele lijst met titels te bewaren. Wel is het mogelijk om één titel te downloaden. Dit kan door bij voorkeuren/preferences een programma te selecteren (Endnote, Reference Manager, etc.) voor het importeren van titels.

Tips/overig

  • Neem de Engelstalige Google Scholar (www.scholar.google.com/ncr), de Nederlandse loopt altijd wat achter, bovendien zijn er verschillen in resultaten tussen de Nederlandse en Engelse Google Scholar.
  • Ook taalinstellingen kunnen resultaten beïnvloeden!
  • Mogelijkheid tot alerts! Links boven envelopje.

Vergeleken met andere gratis wetenschappelijke zoekmachines
Plus  
  • Zeer eenvoudig in het gebruik.
  • Voor algemene zoekvragen en zoekvragen op het gebied van de sociale wetenschappen en humaniora geeft  Scholar in vergelijking met andere algemene wetenschappelijke zoekmachines zowel kwalitatief als kwantitatief de beste resultaten.
  • In tegenstelling tot veel andere zoekmachines geeft Scholar ook boektitels en citaties.
  • E-mail alerts mogelijk.

Min

  • Onduidelijk in welke bronnen Scholar zoekt.
  • Het is niet mogelijk om op onderwerp te zoeken via bijvoorbeeld trefwoorden of woorden uit samenvatting.
  • Het is niet mogelijk om een lijst van treffers te bewaren of te mailen.
  • Zoeken met ‘wildcards’ (*, ? etc.) is niet moglijk.


Demo's/handleidingen

Scirus

Wat is Scirus?
Scirus is een gratis wetenschappelijke zoekmachine ontwikkeld en onderhouden door Elsevier.

Zoekt in
Scirus doorzoekt meer dan 380 miljoen aan wetenschap gerelateerde webpagina’s. Daarnaast zoekt het in speciale bronnen, waaronder Sage, PubMed, Sciences Direct en Nature. Meer informatie over de bronnen waarin Scirus zoekt is verkrijgbaar via de website van Scirus.

Zoekmogelijkheden voor Scirus
Standaard zoekt Scirus in de volledige tekst van websites en publicaties. De Advanced Search opties zijn wat uitgebreider dan die van Google Scholar. Naast de mogelijkheid om te zoeken op woorden uit titel, auteur, titel van het tijdschrift geeft Scirus ook de mogelijkheid om te zoeken op author affilation(s) (instelling waaraan de auteur verbonden is) en op ‘keyword’ (woorden uit trefwoord, titel of abstract).

Resultaten

  • Bovenaan staat de titel (blauw). Daarachter vindt u de Leiden SFX-link (moet wel eerst ingesteld worden, zie hoofdstuk hieronder).

  • Daaronder de auteur(s), gegevens van het tijdschrift waaruit het artikel afkomstig is en het jaar van uitgave.

  • Daaronder een samenvatting (zwart).

  • Onderaan staat de internet bron waarin de titel gevonden is (zwart).

Als u op de titel klikt gaat u naar hetzelfde record in een uitgebreider formaat in de database waar Scirus het record vandaan heeft (de uitgever, of bijvoorbeeld PubMed voor medische literatuur). Als er een link naar de volledige tekst is, vindt men die hier.

Een zoekactie in Scirus levert in de meeste gevallen veel treffers op, dat komt omdat Scirus erg veel webpagina’s doorzoekt. Het is gelukkig mogelijk de uitkomst te beperken tot de bronnen waaruit de treffers afkomstig zijn: journal sources, preferred web (materiaal uit wetenschappelijke repositories) of other web (alle overige doorzochte webpagina’s). Ook kunnen de gevonden titels op andere criteria titels worden beperkt.

Van titel naar full-text

Veel van de gevonden tijdschriftartikelen zullen vaak alleen beschikbaar zijn binnen instellingen die er een abonnement op hebben. Net als bij Google Scholar kunt u onder via de knop ‘Preferences’ de Universiteit Leiden als ‘Library Partner Link’ opgeven. Na dit gedaan te hebben, verschijnt de Leiden sfx-knop standaard bij elk tijdschriftartikel dat in Scirus gevonden wordt.

Bewaren resultaten

Het is mogelijk om afzonderlijke titels, maar ook een hele lijst van titels te mailen, bewaren of te exporteren naar een bibliografisch programma (Endnote, Reference Manager, etc.).

Vergeleken met andere zoekmachines
Plus

  • Scirus geeft precies aan .
  • Er kan gerichter gezocht worden dan bij Google Scholar, o.a. op onderwerp.
  • Scirus biedt mogelijkheid om binnen  te zoeken.
  • Zoeken met ‘wildcards’ (*, ? etc.) is moglijk.
  • U kunt de zoekresultaten (ook lijst met titels) opslaan of mailen.

Min 

  • Geeft geen citaties.
  • Geeft veel minder relevante artikelen dan Google Scholar.

OAIster

Wat is OAIster?
OAIster ontsluit wetenschappelijke publicaties die wereldwijd gratis toegankelijk zijn via internet. Deze publicaties komen vooral uit publicatiedatabases (repositories) van afzonderlijke universiteiten en uit een groeiende aantal gratis Open Archive-tijdschriften. Een volledig overzicht van bronnen (meer dan 11000) is te vinden op de website van OAIster.

Toegang
OAIster is in zijn geheel opgenomen in WorldCat, maar kan ook als aparte database worden doorzocht.

Zoekmogelijkheden
Het standaard zoekscherm van OAIster zoekt in verschillende velden, maar niet in de full-text. Met Uitgebreid zoeken zijn er verschillende mogelijkheden om de zoekvraag te specialiseren en zoektermen te combineren, ook van hieruit is zoeken in de full-text niet mogelijk. Op onderwerp zoeken is hier wel mogelijk door te zoeken op keyword of subject.

Resultaten

In de korte presentatie (zie afbeelding hier boven) is alleen de titel doorklikbaar. Deze link bij de titel leidt naar een uitgebreidere presentatie met o.a. een link naar de volledige tekst (indien beschikbaar), soms een samenvatting en soms trefwoorden.

Van titel naar full-text
In de uitgebreide presentatie staat een knop ‘Links naar dit item’. In de meeste gevallen leidt deze link naar de volledige tekst van een artikel of naar een geluids- of beeldfragment, het komt echter voor dat een publicatie toch niet digitaal beschikbaar is, bijvoorbeeld als er nog een embargo op rust.

Bewaren van resultaten
Het is mogelijk om een lijst met gevonden titels te e-mailen of in een lijst in WorldCat te bewaren, voor dit laatste is een WorldCat account nodig (gratis). Het exporteren van een of meerdere titels in txt-formaat of naar een bibliografisch programma is niet mogelijk.

Vergeleken met andere zoekmachines
Plus:

  • OAIster geeft precies aan .
  • Bevat ook audio- en beeldmateriaal dat niet via Google Scholar te vinden is.
  • Er kan gerichter gezocht worden dan bij Google Scholar, o.a. op onderwerp of bepaalde bron.
  • Zoeken met ‘wildcards’ (*, ? etc.) mogelijk.
  • Alle records hebben een link naar de full-text.
  • Lijst met gevonden titels kan gemaild worden.

 Min

  • OIAster geeft veel minder treffers dan Google Scholar of Scirus, omdat het zoeken zich beperkt tot wetenschappelijke repositories en open access publicaties.
  • De full-text is niet altijd beschikbaar.
  • Exporteren van een of meerdere titels naar een bibliografisch programma is niet mogelijk. 

Laatst Gewijzigd: 25-07-2011